ნაბიჯების თანმიმდევრობა და ვადები
ნაბიჯები ჩვეულებრივი თანმიმდევრობითაა დალაგებული. ვადები ოფიციალურ წყაროებს ეყრდნობა და სრულყოფილ დოკუმენტებს გულისხმობს:
- ფორმის არჩევა და დოკუმენტების მომზადება: ვადა თქვენზეა დამოკიდებული. სანოტარო დამოწმების, აპოსტილისა და თარგმანის დრო რეესტრის ვადაში არ შედის.
- რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში: 1 სამუშაო დღე ან, დაჩქარებული მომსახურების საფასურით, განცხადების შეტანის დღე. თუ დოკუმენტები არასრულია ან დადგენილი ფორმით არ არის წარდგენილი, რეესტრი წარმოებას, როგორც წესი, 30 კალენდარული დღით აჩერებს.
- საგადასახადო რეგისტრაცია: ცალკე ნაბიჯი არ არის, რადგან მეწარმის რეგისტრაცია საგადასახადო რეგისტრაციასაც მოიცავს.
- ბუღალტრული აღრიცხვა და ანგარიშგება: ძირითადი დეკლარაციები ყოველთვიურად, მომდევნო თვის 15 რიცხვამდე წარედგინება, წლიური ფინანსური ანგარიშგება კი ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და აუდიტის ზედამხედველობის სამსახურს (SARAS) არაუგვიანეს საანგარიშგებო პერიოდის მომდევნო წლის 1 ოქტომბრისა.
- საბანკო ანგარიში: ვადას ბანკი განსაზღვრავს. მაგალითად, ჰეშ ბანკში ბიზნესანგარიშის გახსნა ჩვეულებრივ 1-3 სამუშაო დღე გრძელდება, იშბანკში კი 15 სამუშაო დღემდე.
- ბინადრობის ნებართვა: განცხადება კანონიერად ყოფნის ვადის ამოწურვამდე არანაკლებ 40 კალენდარული დღით ადრე წარადგინეთ, ბინადრობის მოწმობა კი ნებართვის მიღებიდან 1 თვის ვადაში აიღეთ.
- მოქალაქეობა: ჩვეულებრივი წესით განცხადების წარდგენა საქართველოში 10 წლის, საქართველოს მოქალაქის მეუღლისთვის (გამარტივებული წესით) კი 5 წლის კანონიერი და უწყვეტი ცხოვრების შემდეგ შეიძლება. ტესტები განცხადების წარდგენამდე უნდა ჩააბაროთ, განხილვის ვადა კი 3 თვეს არ უნდა აღემატებოდეს.
საქმიანობა, სამართლებრივი ფორმა და ნებართვები
ჯერ განსაზღვრეთ, რა საქმიანობას გეგმავთ და რა ფორმით. უცხოელი დამფუძნებლისთვის ძირითადი ვარიანტებია ინდივიდუალური მეწარმე, შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება (შპს), სააქციო საზოგადოება (სს) და საზღვარგარეთ რეგისტრირებული კომპანიის ფილიალი. ინდივიდუალური მეწარმე იურიდიული პირი არ არის და სამეწარმეო ვალდებულებებზე კრედიტორის წინაშე პირადად, მთელი თავისი ქონებით აგებს პასუხს, თუ კრედიტორთან სხვა რამ არ არის შეთანხმებული. შპს ცალკე იურიდიული პირია: მისი დაფუძნება ერთ პირსაც შეუძლია, მინიმალური კაპიტალი კი კანონით დადგენილი არ არის.
ფორმა დაბეგვრაზეც მოქმედებს: მცირე ბიზნესის სტატუსი, რომლითაც შემოსავალი 1 პროცენტით იბეგრება, მხოლოდ მეწარმე ფიზიკურ პირს ენიჭება და შპს-ზე არ ვრცელდება. ფორმები და დოკუმენტები დეტალურად აღწერილია გზამკვლევში „ბიზნესის რეგისტრაცია“. არჩევანის გაკეთებამდე გეგმა იურისტთან ან ბუღალტერთან განიხილეთ.
რეგისტრაცია თავისთავად არ გაძლევთ რეგულირებადი საქმიანობის უფლებას. „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონი ლიცენზიისა და ნებართვის სახეების ამომწურავ ჩამონათვალს ადგენს: ლიცენზიას საჭიროებს, მაგალითად, საბანკო საქმიანობა, კერძო მაუწყებლობა და თამბაქოს წარმოება. საქმიანობის დაწყებამდე შეამოწმეთ, ხომ არ გჭირდებათ ლიცენზია ან ნებართვა. უძრავი ქონების ან სხვა კომპანიაში წილის შეძენამდე კი იურისტთან ერთად გადაამოწმეთ საკუთრება, შეზღუდვები და ხელშეკრულებები.
იურიდიული მისამართი და რეგისტრაცია
იურიდიული მისამართი მეწარმის ფიზიკური მისამართია საქართველოს ტერიტორიაზე. ამ მისამართზე მიტანილი შეტყობინება ჩაბარებულად ითვლება, ამიტომ აირჩიეთ ადგილი, სადაც კორესპონდენციას რეალურად მიიღებთ. თუ ფართი თქვენი საკუთრება არ არის, რეესტრს უნდა წარუდგინოთ მესაკუთრის (მაგალითად, ვირტუალური ოფისის მომწოდებლის) სათანადო წესით დადასტურებული თანხმობა ან სარგებლობის ხელშეკრულება.
განცხადება წარედგინება საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ტერიტორიულ სამსახურს ან იუსტიციის სახლს, ელექტრონულად კი ელექტრონული სერვისების ერთიანი პორტალით (my.gov.ge). შპს-ისთვის საჭიროა, მათ შორის, ყველა დამფუძნებლის მიერ ხელმოწერილი და სათანადოდ დამოწმებული სადამფუძნებლო შეთანხმება (შესაძლებელია სტანდარტული წესდების გამოყენება), განმცხადებლის პირადობის დოკუმენტი, საჭიროების შემთხვევაში იურიდიული მისამართის მესაკუთრის თანხმობა და საფასურის გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტი. შპს-ის რეგისტრაციის საფასური 1 სამუშაო დღეში 200 ლარია, განცხადების შეტანის დღეს კი 400 ლარი. ინდივიდუალური მეწარმის რეგისტრაცია შესაბამისად 26 და 75 ლარი ღირს.
საზღვარგარეთ შედგენილ დოკუმენტს, როგორც წესი, აპოსტილი ან ლეგალიზაცია სჭირდება, სხვა ენაზე შედგენილ დოკუმენტს კი სანოტარო წესით დამოწმებული თარგმანი უნდა დაერთოს. დეტალები იხილეთ გზამკვლევში „ბიზნესის რეგისტრაცია“.
გადასახადები და ბუღალტრული აღრიცხვა
ცალკე საგადასახადო რეგისტრაცია საჭირო არ არის, რადგან მეწარმის რეგისტრაცია მას მოიცავს. რეგისტრაციის შემდეგ შემოსავლების სამსახურის ელექტრონულ სერვისებზე (eservices.rs.ge) მომხმარებელს თავად შექმნით. ფორმა მობილური ტელეფონის ნომერს 5XXXXXXXX ფორმატით ითხოვს, ამიტომ ქართული მობილური ნომერი წინასწარ აიღეთ.
ძირითადი განაკვეთებია: მოგების გადასახადი 15 პროცენტი (იბეგრება განაწილებული მოგება და ზოგიერთი ხარჯი), საშემოსავლო გადასახადი, მათ შორის ხელფასზე, 20 პროცენტი და დღგ 18 პროცენტი. თუ ნებისმიერი უწყვეტი 12 კალენდარული თვის განმავლობაში დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაციების ჯამი 100 000 ლარს გადააჭარბებს, გადაჭარბებიდან 2 სამუშაო დღეში შემოსავლების სამსახურს დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრაციისთვის უნდა მიმართოთ. შპს წლიურ ფინანსურ ანგარიშგებას SARAS-ს წარუდგენს, ინდივიდუალური მეწარმე კი მხოლოდ მაშინ, თუ პირველი, მეორე ან მესამე კატეგორიის კრიტერიუმებს აკმაყოფილებს.
ბუღალტრის შერჩევა, მისი გადამოწმება და ხელშეკრულების პირობები აღწერილია გზამკვლევში „ბუღალტრული მომსახურება“. ბუღალტრის აყვანის შემდეგაც ფინანსური ანგარიშგების სამართლიან წარდგენასა და გადახდის წყაროსთან გადასახადის დაკავებაზე პასუხისმგებლობა კომპანიას ეკისრება.
საბანკო ანგარიში
ანგარიშის გახსნის პირობებს ბანკი ადგენს და საბოლოო გადაწყვეტილებასაც თავად იღებს. კანონის მიხედვით, ბანკს შეუძლია ანგარიშის გახსნაზე უარი დასაბუთების გარეშეც თქვას. ბანკი ამოწმებს კომპანიას, დირექტორს, პარტნიორებსა და ბენეფიციარ მესაკუთრეებს (ფიზიკურ პირებს, რომლებიც პირდაპირ ან არაპირდაპირ ფლობენ წილის ან ხმის უფლების 25 პროცენტს ან მეტს, ან სხვაგვარად ახორციელებენ საბოლოო კონტროლს). ის ასევე არკვევს ანგარიშის მიზანს, მოსალოდნელ ბრუნვასა და შემოსავლის წყაროს.
კომპანიისთვის ჩვეულებრივ საჭიროა რეესტრის ამონაწერი, მოქმედი წესდება, დირექტორისა და ბენეფიციარი მესაკუთრეების პასპორტები და მფლობელობის სქემა. ზოგი ბანკი პირადი ანგარიშის სამეწარმეო საქმიანობისთვის გამოყენებას პირდაპირ კრძალავს: მაგალითად, საქართველოს ბანკის პირობებით, პირადი ანგარიში ბიზნესოპერაციებისთვის არ გამოიყენება.
საერთო წესები, საკომისიოები და დეპოზიტების დაზღვევა აღწერილია გზამკვლევში „საბანკო ანგარიში“, კონკრეტული ბანკის პირობები კი ბანკების ცალკეულ გზამკვლევებშია (საქართველოს ბანკი, თიბისი ბანკი, ლიბერთი ბანკი, კრედო ბანკი და სხვები).
ბინადრობა და გრძელვადიანი სტატუსი
კომპანიის შექმნა და ბინადრობის ნებართვის მიღება სხვადასხვა პროცედურაა: კომპანია, წილი ან ვირტუალური ოფისის მისამართი საქართველოში ცხოვრების უფლებას თავისთავად არ გაძლევთ. უვიზო რეჟიმით მყოფ უცხოელს, როგორც წესი, ნებისმიერი 180-დღიანი პერიოდიდან 90 დღემდე შეუძლია დარჩეს, საქართველოს მთავრობის დადგენილებით განსაზღვრული ქვეყნების მოქალაქეებს კი 1 სრული წლის განმავლობაში. უფრო ხანგრძლივი ცხოვრებისთვის საჭიროა ბინადრობის ნებართვა, რომელსაც სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტო გასცემს. ნებართვის ძირითადი სახეებია:
- შრომითი და სასწავლო ბინადრობის ნებართვა, ასევე ბინადრობის ნებართვა ოჯახის გაერთიანების მიზნით
- საინვესტიციო ბინადრობის ნებართვა: არანაკლებ 300 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ინვესტიციის ან ამაზე მეტი ღირებულების უძრავი ქონების (გარდა სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწისა) საფუძველზე, 5 წლის ვადით
- მოკლევადიანი ბინადრობის ნებართვა: 150 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტზე მეტი ღირებულების უძრავი ქონების საფუძველზე, ყოველ ჯერზე 1 წლის ვადით
- ინფორმაციული ტექნოლოგიების (IT) სფეროში დასაქმებული პირის დროებითი ბინადრობის ნებართვა
- მუდმივი ცხოვრების ნებართვა, მაგალითად, საქართველოში 10 წლის დროებითი ბინადრობის შემდეგ (სწავლისა და მკურნალობის პერიოდები არ ჩაითვლება)
მოქალაქეობის მიღება ცალკე და ხანგრძლივი პროცესია. ჩვეულებრივი წესით მოქალაქეობის მისაღებად საჭიროა საქართველოში ბოლო 10 წლის კანონიერი და უწყვეტი ცხოვრება, სახელმწიფო ენის, საქართველოს ისტორიისა და სამართლის ძირითადი საფუძვლების ტესტების ჩაბარება და ეკონომიკური კავშირი ქვეყანასთან (დასაქმება, უძრავი ქონება, სამეწარმეო საქმიანობა ან საქართველოს საწარმოს წილის ან აქციების ფლობა). კომპანია ან ქონება მხოლოდ ამ ბოლო პირობას აკმაყოფილებს. იურიდიული მისამართი ან ვირტუალური ოფისი ცხოვრების ვადაში თავისთავად არ ჩაითვლება, რადგან კანონის მიხედვით, საქართველოში ცხოვრება ქვეყნის ტერიტორიაზე ფიზიკურად ყოფნას ნიშნავს. დეტალები იხილეთ გზამკვლევში „საქართველოს მოქალაქეობა“.
ოჯახი და ბავშვები
ოჯახის წევრების, მათ შორის ბავშვების, ბინადრობა ცალკე ფორმდება. ბინადრობის ნებართვის მქონე უცხოელის არასრულწლოვანი შვილისთვის არსებობს ბინადრობის ნებართვა ოჯახის გაერთიანების მიზნით, ხოლო საინვესტიციო, მოკლევადიანი და IT სფეროში დასაქმებული პირის ბინადრობის ნებართვა შეიძლება გაიცეს ნებართვის მფლობელის შვილზეც. 2026 წლის 1 სექტემბრიდან მოქმედებს საქართველოს მოქალაქის მეუღლის ბინადრობის ნებართვა. ქორწინება თავისთავად მოქალაქეობას არ ცვლის.
სააგენტო საქართველოში დაბადებული ყველა ბავშვის დაბადებას მშობლების მოქალაქეობის მიუხედავად არეგისტრირებს, დაბადების მოწმობა კი უფასოა. ბავშვის მოქალაქეობას, როგორც წესი, დაბადების ადგილი არ განსაზღვრავს: ბავშვი საქართველოს მოქალაქეობას დაბადებით იღებს, თუ ბავშვის დაბადების მომენტში მისი ერთ-ერთი მშობელი საქართველოს მოქალაქეა. ორი უცხოელი მშობლის შვილს საქართველოში დაბადება საქართველოს მოქალაქეობას ავტომატურად არ ანიჭებს.
დაბადების რეგისტრაცია, ორი მოქალაქეობის მქონე ბავშვისთვის საქართველოს მოქალაქეობის შენარჩუნება, ბავშვის დოკუმენტები და ბინადრობის ნებართვა აღწერილია გზამკვლევში „ბავშვის დაბადება და მოქალაქეობა“.
ხშირი კითხვები
შემიძლია თუ არა კომპანიის დარეგისტრირება საქართველოში ჩამოსვლის გარეშე?
დიახ, განცხადების წარდგენა წარმომადგენელსაც შეუძლია სათანადოდ დამოწმებული მინდობილობით. საზღვარგარეთ შედგენილ დოკუმენტებს აპოსტილი ან ლეგალიზაცია და სანოტარო წესით დამოწმებული თარგმანი სჭირდება. საბანკო ანგარიშის დისტანციურად გახსნა კი ყველა ბანკში და ყველა ქვეყნის მოქალაქისთვის შესაძლებელი არ არის.
მაძლევს თუ არა კომპანია ან ვირტუალური ოფისი ბინადრობის უფლებას?
თავისთავად არა. ბინადრობის ნებართვას სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტო ცალკე გასცემს, კანონით დადგენილი საფუძვლით. ვირტუალური ოფისის მისამართი მესაკუთრის თანხმობით შეგიძლიათ იურიდიულ მისამართად გამოიყენოთ, მაგრამ მოქალაქეობისთვის საჭირო ცხოვრების ვადაში ის თავისთავად არ ჩაითვლება.
იძლევა თუ არა ინვესტიცია მოქალაქეობის მიღების უფლებას?
ავტომატურად არა. მნიშვნელოვანი ინვესტიცია მხედველობაში მხოლოდ საგამონაკლისო წესით მინიჭების განხილვისას მიიღება. კანონი ინვესტიციის მინიმალურ ოდენობას არ ადგენს, საგამონაკლისო წესით მინიჭება კი საქართველოს პრეზიდენტის უფლებაა და არა ვალდებულება. ინვესტიცია ან უძრავი ქონება შეიძლება ბინადრობის ნებართვის საფუძველი გახდეს.
Aviaspace-ის მხარდაჭერა
ვირტუალური ოფისის მისამართი, კორესპონდენციის მიღება და გადაგზავნა, შეხვედრების სივრცე და საბანკო ანგარიშის გახსნის პროცესის ორგანიზაციული მხარდაჭერა ხელმისაწვდომია შეთანხმებული პირობებით.
რეგისტრაციის, საგადასახადო და საემიგრაციო გადაწყვეტილებები შესაბამისმა ორგანოებმა უნდა მიიღონ. საჭიროების შემთხვევაში მიმართეთ კვალიფიციურ იურისტსა და ბუღალტერს.